Merhaba,
19 yıllık Almanca eğitmenliği kariyerimde karşılaştığım belki de binlerce öğrencide, özellikle Almanca metin üretme konusunda gözlemlediğimiz tipik hataları bir yazıda toparlamak istedik. Bu yazımı tüm öğrencilerimize, özellikle B1 seviyesi üzerindeki Goethe, Telc, Testdaf ya da ÖSD gibi Almanca sertifika sınavlarına hazırlanırken yazılı kısımda zorluk çeken ya da Abitur veya Matura sınavına hazırlanan öğrencilere teşekkür ederek adamak isteriz.

Almanca Metin Yazma: Tipik Hatalar ve Çözümler

• Fiilin yerini karıştırmak

A2 seviyesinden C1 seviyesine ulaşana kadar hemen hemen her neredeyse tüm Almanca metin üretme çalışmalarında, konuşma egzersizlerinde karşılaşan bir hatadır. Bu problemin sürekli olarak karşımıza çıkmasının sebebi de, Almancanın sert fiil yerleştirme kurallarının aslında ne İngilizcede de Türkçe bulunuyor olmasıdır. Özellikle bu problem en çok, cümleler uzadıkça, yani Almanca bağlaç kullanma gereksinimiz oldukça artmaya başlar. Bu durumda biraz Almanca bağlaç egzersizi yapmak işe yarayacaktır ama Almanca metinlerinize genelde bu dilbilgisi kurallarını çalışmış olmanız hemen etki etmez. Aman metin yazma çalışmaları yaparken cümlelerinizi tekrar gözden geçirdiğiniz sırada, fiilin yerine dikkat edin. Fill 2. Pozisyonda mı olmalıydı? Yoksa en sonda mı?

• 2 bağlaç yan yana kullanmak

Mesela;

Er denkt, dass wenn er ..
Ludovico wirft Galilei vor, damit sein Versprechen gegenüber der Kirche zu brechen,..

Almanca metin yazma söz konusu olduğunda, özellikle ‘Zu’ cümlelerin karışması normaldir. Bu gibi cümleler başka yan cümleciklerin içine girmiş olması tipik hatalar arasındadır. Ya da ‘dass wenn’, ‘weil wenn’ gibi iki bağlacın bir arada olduğu durumlar sık görülüyor. Bunun sebebi aslında, Türk öğrencisinin iç konuşmasını adeta bir Google Translate gibi dil kurallarının gözetmeksizin metne aktarması oluyor. Özellikle B2 ve tamamlanmamış C1 seviyelerinde Almanca bilgisine sahip öğrencilerin bağlaç karmaşası, Almanca metinlerin anlaşılırlığını çoğu zaman etkiliyor. Bu gibi öğrenciler, Almanca metin üretme çalışmalarında, özellikle Sachtextanalyse, Erörterung, Interpretation, Stellungnahme, Leserbrief gibi alanlarda (Abitur, Matura, TestDaF, C1, DSD sınavlarında olduğu gibi), yazılı olarak karmaşık konulardan bahsettikleri için durum karmaşıklaşıyor.

• Genitiv präpositionları en sona koymak

Bu problemi gerçekten bazen çok ilginç buluyorum, B2 seviyelerinde öğrenilen wegen, trotz, waehrend praepositionlarını birçok öğrenci cümlenin en sonuna koymayı uygun buluyor. Bu eğilimin kaynağını gerçekten tam olarak çözmüş olduğum söylenemez.
Mesela;
Er konnte nicht kommen wegen seiner Krankheit.

Wegen başa gelecek arkadaşlar.

• Almanca metinlerde yanlış kelime seçimi

İleri seviyelerindeki, özellikle B2-C1 seviyesinde Almanca bilip yazma kısmını çalışan, yani daha uzun Almanca metinlerle haşır neşir olan öğrencilerin en can alıcı sorunu bu. Çünkü bu dil bilgisi gibi kısa vadeli çözümleri olan problem değil. Zamanla alışkanlık istiyor, dil ile içe içe geçmiş olmak gerekiyor. Çok Almanla konuşmuş, okumuş, onların konuştuklarını ve yazdıklarını artık taklit edecek noktaya gelmiş olmak gerekiyor (iyi dil öğrenenler iyi taklitçilerdir bu arada). Fakat çoğu öğrencinin, Almanya’da yaşasa dahi Almanca pratik yapma imkanı olamıyor. Özetle bu durumda Almanca metin yazarken uygun kelimeyi seçmek zor oluyor. Almanca kurulan cümle bu sebepten ötürü anlaşılmıyor. Bu hem Abitur gibi sınavlarda hem de yabancı dil olarak Almanca sınavlarında sıkça görülen bir sorun.

Mesela TELC C1 ve üzeri seviyeler için Almanca metin yazmaya dair egzersizler var. Fakat yine Almanca metin yazarken kullanacağınız birkaç önemli taktik işe yaracaktır. Bunlardan birkaçını şöyle sıralayabiliriz:

1- Doğru sözlük kullanımı: Sizin için en kapsamlı ve mümkünse örnek cümleler de içeren Almanca sözlüğü seçin. Bunun yanı sıra, eğer İngilizce biliyorsanız, İngilizce-Almanca sözlükten de faydalanabilirsiniz. Ayrıca Almanca-Almanca sözlük de çok işinize yaracaktır. Almanca-Almanca sözlüklerde kelimelerin eş anlamlısını da görmeniz Almanca metin yazarken sürekli kendinizi tekrarlamanızın önüne geçecektir. Alternatif kelimelerle daha zengin ifadelerde bulunabilirsiniz.

2- Kontrol: Emin değilseniz, sanki cümlede bir şey yanlış gibiyse seçtiğiniz kelimenin kullanımını internette kontrol etmeyi ihmal etmeyin. Bu durumu öğrenme sürecinizin bir parçası olarak görüp gerçekten de ‘araştırma yaparak’ yazmanızı sağlar. Böyle bir durumda Chatgpt ya da diğer yapay zeka araçlarından da faydalanabilirsiniz. Ama doğrusunu söylemek gerekirse, bu uzun bir süreç. Bir B1 Almanca metin yazmanız 2 saatinizi alabilir. Eğer bu işler size gerçekten uzun geliyorsa, bir Almanca öğretmeni ile Almanca özel dersler gerçekleştirerek beraber metinlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Böyle hatalarınızın sebeplerini daha iyi anlar ve aynı zamanda eksiklerinizi gören eğitmeninizin size özel hazırlayacağı egzersizlerden faydalanabilirsiniz.

• Artikellere ve son eklere dikkat etmemek

Bir başka önemli dilbilgisi sorunu ise, Almanca metin yazarken bilinmeyen artikelleri araştırmayı ihmal etmek oluyor. Ya da bazı öğrenciler, artikeli zaten baştan yanlış öğrenmiş olabiliyor. Ayrıca Almanca Dativ, Akkusativ, Genitiv gibi hallerin hangi durumlarda kullanıldığına dair A2 ya da B1 seviyesindeki Almanca derslerinde öğrenilen kurallar tam kavranmamış oluyor. Bazı öğrenciler ise öğrenseler bile unutmuş oluyor. Bu durumda:

1- Sözlükten artikelleri kontrol edin

2- Almanca Akkusativ, Dativ, Genetiv kullanımı alanında mutlaka egzersizler yapın.

• Ne diyeceğini bilememek

Bu Almanca metnin içeriğini etkileyen bir sorun. Ama metnin içeriğinin problemli olması sebebiyle, dilbilgisi sorunları da ortaya çıkıyor. Fikirsel sorunlar, metinde anlaşılmazlığa yol açıyor. Mesele bir ‘B2 Schreiben’ söz konusu olduğunda öğrenci Almanca metin yazarken argüman bulmakta zorlabiliyor. Bu noktada kesinlikle daha çok okumak gerekiyor. Aynı zamanda mutlaka bir Almanca eğitmeninden özel ders alarak metinleri beraber yazmanız önemli. Eğitmeninizden de fikir alarak yaratıcı Almanca metinler yazabilirsiniz. Aynı zamanda eğitmen, zaten hazırlandığınız Almanca sertifika sınavının ‘schreiben’ yani yazma kısmının formatını bildiği için fikir üretmek konusunda da size yardımcı olacaktır. Ders dışı zamanlarda ise Almanca mesela podcastler dinleyerek ya da çeşitli düşünce yazıları okuyarak yeni fikirlerle kendinizi donatabilirsiniz. Böyle bir çalışma aynı zamanda kelime kapasitenizi de arttıracaktır. Düşünceler zenginleştikçe kullandığınız kelimeler de zenginleşecek. 

Almanca metin üretmede sıkça yapılanlar hatalar listesini belki daha uzatabiliriz. Ama bunları özetleyecek olursak, özellikle dilbilgisi yapılarına ve kelime seçimlerine dikkat etmek gerekmektedir. Ayrıca Almanca metin yazmadan önce mutlaka ifade etmek istediklerinizi toplamak hata yapma ihtimalinizi mutlaka azaltacaktır.